หลายบ้านหันมาให้ความสำคัญกับพลังงานสะอาด การติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์เพื่อประหยัดพลังงานและลดค่าใช้จ่าย อย่างไรก็ตาม แม้ว่าเราจะมีระบบผลิตไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์ แต่การเชื่อมต่อกับระบบไฟฟ้าหลักภายในบ้านยังคงมีความจำเป็น ซึ่งความซับซ้อนของระบบไฟที่เพิ่มขึ้นนี้ อาจนำมาซึ่งความเสี่ยงที่มองไม่เห็น นั่นคือปัญหาไฟรั่วที่อาจเกิดขึ้นได้ทั้งจากสายไฟเก่า การติดตั้งที่ไม่ได้มาตรฐาน หรืออุปกรณ์เสื่อมสภาพ การมี อุปกรณ์เช็คไฟรั่วที่ได้มาตรฐานติดบ้านไว้ หรือมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องมือเหล่านี้ จึงเป็นเรื่องที่พวกเราไม่ควรมองข้าม เพื่อสร้างความปลอดภัยให้กับชีวิตและทรัพย์สิน
ทำไมไฟรั่วถึงอันตราย? สัญญาณเตือนที่บ้านคุณกำลังเสี่ยง
ไฟฟ้าเป็นพลังงานที่มีประโยชน์ แต่ก็แฝงไปด้วยอันตรายที่รุนแรงหากขาดการควบคุม การเกิดไฟรั่วคือสถานการณ์ที่กระแสไฟฟ้าไหลผ่านฉนวนที่ชำรุดหรือเสื่อมสภาพออกมายังโครงสร้างของอุปกรณ์ไฟฟ้า หรือผนังบ้าน หากเราไปสัมผัสโดยตรงอาจอันตรายต่อชีวิตจากการถูกไฟดูด ซึ่งความรุนแรงขึ้นอยู่กับปริมาณกระแสไฟและระยะเวลา
นอกจากนี้ ไฟรั่วยังเป็นสาเหตุหลักของการเกิดอัคคีภัย เนื่องจากความร้อนสะสมบริเวณจุดที่รั่วไหล และยังทำให้ค่าไฟของบ้านเราพุ่งสูงขึ้นผิดปกติโดยไม่รู้ตัว การหมั่นสังเกตบิลค่าไฟและตรวจสอบเครื่องใช้ไฟฟ้าจึงเป็นสิ่งจำเป็น หากพบว่าจับตู้เย็นแล้วสะดุ้ง หรือเครื่องตัดไฟตัดบ่อย นั่นคือสัญญาณเตือนที่ชัดเจนว่าเราต้องรีบทำการตรวจสอบทันที
5 อุปกรณ์เช็คไฟรั่วพื้นฐาน ที่ทุกบ้านและช่างไฟควรมี
ไฟรั่วเป็นอันตรายที่สามารถป้องกันได้ โดยการตรวจสอบสายไฟ และระบบต่าง ๆ อยู่เสมอ การเตรียมอุปกรณ์เช็คไฟรั่วที่เหมาะสมจะช่วยให้เรารู้ทันปัญหาและแก้ไขได้ตรงจุด ซึ่งเครื่องมือที่ใช้ตรวจสอบปัญหาไฟรั่วนั้นมีหลากหลายประเภท ตั้งแต่แบบพื้นฐานที่ใช้งานง่าย ไปจนถึงเครื่องมือช่างระดับมืออาชีพที่บอกค่าได้อย่างละเอียด 5 เครื่องมือพื้นฐานที่ควรทำความรู้จัก มีดังนี้
1. ไขควงเช็คไฟ
ไขควงเช็คไฟเป็นอุปกรณ์เช็คไฟรั่วพื้นฐานที่ทุกบ้านควรมีติดกล่องเครื่องมือไว้ เพราะใช้งานง่าย เพียงนำปลายไขควงไปแตะที่จุดสงสัย เช่น โครงตู้เย็น หรือรูปลั๊กไฟ แล้วใช้นิ้วแตะที่ปุ่มด้านบนของด้าม หากหลอดไฟในด้ามไขควงสว่างขึ้น แสดงว่าจุดนั้นมีไฟรั่วหรือมีกระแสไฟอยู่ อย่างไรก็ตาม ข้อควรระวังคือห้ามสัมผัสแกนเหล็กขณะวัดไฟเด็ดขาด แต่ใช้บอกผลเพียงแค่มีหรือไม่มีไฟเท่านั้น ไม่สามารถบอกปริมาณแรงดันไฟฟ้าได้ ดังนั้นหากไฟติดสว่าง เราควรหลีกเลี่ยงการใช้งานจุดนั้นทันทีและเรียกช่างเข้ามาตรวจสอบ และแก้ไขปัญหา
2. มัลติมิเตอร์
มัลติมิเตอร์จัดเป็นเครื่องมือเช็คไฟรั่วที่มีความละเอียดและแม่นยำ เป็นเครื่องมือที่สามารถวัดค่าทางไฟฟ้าได้หลากหลาย ทั้งแรงดันไฟฟ้า (Volt) กระแสไฟฟ้า (Ampere) และความต้านทาน (Ohm) สำหรับการเช็คไฟรั่ว เรามักใช้โหมดวัดแรงดันไฟฟ้าหรือความต้านทาน เพื่อดูว่ามีกระแสไฟฟ้ารั่วไหลออกมาจากวงจรปกติมากน้อยเพียงใด
3. แคลมป์มิเตอร์
แคลมป์มิเตอร์เป็นเครื่องมือเช็คไฟรั่วที่ออกแบบมาเพื่อความสะดวกและปลอดภัยขั้นสูง โดยเฉพาะการวัดกระแสไฟฟ้าที่ไหลในสายไฟโดยไม่ต้องปอกสายหรือตัดวงจร จุดเด่นคือส่วนหัวที่เป็นก้ามปู สามารถคล้องไปที่สายไฟเพื่อวัดค่าสนามแม่เหล็กที่เกิดขึ้นและแปลงเป็นค่ากระแสไฟฟ้า หากต้องการใช้เป็นอุปกรณ์เช็คไฟรั่ว เราสามารถใช้แคลมป์มิเตอร์คล้องที่สายเมนหรือสายดินเพื่อดูว่ามีกระแสไฟรั่วไหลลงดินหรือไม่ หากค่าที่วัดได้ไม่ใช่ศูนย์หรือสูงผิดปกติ แสดงว่าระบบไฟฟ้าในบ้านเรากำลังมีปัญหาไฟรั่วเกิดขึ้น
4. เครื่องตรวจจับแรงดันไฟฟ้าแบบไม่สัมผัส
เครื่องตรวจจับแรงดันไฟฟ้าแบบไม่สัมผัสเป็นเครื่องมือเช็คไฟรั่วที่เน้นความปลอดภัยของผู้ใช้งานเป็นหลัก ด้วยเทคโนโลยีที่สามารถตรวจจับสนามแม่เหล็กไฟฟ้าได้โดยไม่ต้องนำโลหะไปแตะกับสายไฟโดยตรง เพียงแค่นำส่วนปลายของอุปกรณ์ไปจ่อใกล้ ๆ กับสายไฟ ปลั๊ก หรือเครื่องใช้ไฟฟ้าที่สงสัย หากมีแรงดันไฟฟ้าหรือไฟรั่ว อุปกรณ์เช็คไฟรั่วชนิดนี้จะส่งสัญญาณเตือนในรูปแบบของเสียงหรือแสงไฟกะพริบ ทำให้เรารู้ตัวก่อนที่จะเกิดอันตราย
5. เบรกเกอร์กันดูด
แม้จะไม่ใช่เครื่องมือวัดแบบพกพา แต่เบรกเกอร์กันดูดคืออุปกรณ์ที่ติดตั้งถาวรที่สำคัญที่สุดในระบบไฟฟ้าภายในบ้าน ทำหน้าที่เฝ้าระวังความปลอดภัยตลอด 24 ชั่วโมง หลักการทำงานคือการเปรียบเทียบกระแสไฟเข้าและกระแสไฟออก หากพบว่ากระแสไฟหายไปในระบบ (ซึ่งหมายถึงเกิดการรั่วไหล) เพียงเล็กน้อยตามค่าที่ตั้งไว้ เช่น 15mA หรือ 30mA เบรกเกอร์ก็จะทำการตัดวงจรไฟฟ้าทันทีภายในเสี้ยววินาที เพื่อปกป้องชีวิตของคนในบ้านจากไฟฟ้าดูด
KG Solar ขอแชร์ หากไฟรั่วในระบบโซลาร์เซลล์ต้องทำอย่างไร
สำหรับบ้านที่ติดตั้งโซลาร์เซลล์ การเกิดไฟรั่วอาจมีความซับซ้อนกว่าระบบไฟปกติ เนื่องจากขั้นตอนการติดตั้งโซล่าเซลล์มีทั้งฝั่งไฟบ้าน (AC) และไฟจากแผงโซลาร์ (DC) หากเกิดปัญหาไฟรั่วในระบบโซลาร์ อุปกรณ์เช็คไฟรั่วทั่วไปอาจไม่เพียงพอ โดยปกติแล้ว Inverter คุณภาพสูงจะมีระบบตรวจสอบความเป็นฉนวน ซึ่งทำหน้าที่เป็นอุปกรณ์เช็คไฟรั่วในตัว หากหน้าจอ Inverter แสดงรหัส Error เกี่ยวกับ Ground Fault หรือ Isolation Low คือสัญญาณเตือนว่ามีไฟรั่วในระบบ DC สิ่งที่ต้องทำคือห้ามสัมผัสแผงหรือสายไฟเด็ดขาด ให้หยุดการทำงานของระบบและติดต่อบริษัทผู้ติดตั้งหรือผู้เชี่ยวชาญทันที เพื่อตรวจสอบหาจุดบกพร่องในทันที
วิธีป้องกันไฟรั่วเบื้องต้น และการบำรุงรักษาจากผู้เชี่ยวชาญ
การแก้ไขปัญหาไฟรั่วที่ดีที่สุดคือการป้องกันไม่ให้เกิดขึ้น การดูแลรักษาระบบไฟฟ้าและหมั่นตรวจสอบเป็นประจำว่ามีการชำรุด แตกกรอบ หรือโดนหนูกัดหรือไม่ โดยเฉพาะบริเวณจุดต่อสายต่าง ๆ การติดตั้งสายดินที่ได้มาตรฐานเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้ เพราะหากเกิดไฟรั่ว สายดินจะนำกระแสไฟลงดินแทนที่จะไหลผ่านตัวเรา
นอกจากนี้ การเลือกใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าที่มีมาตรฐาน มอก. และการติดตั้งเครื่องตัดไฟรั่ว (RCD) จะช่วยลดความเสี่ยงได้มาก สิ่งสำคัญคือพื้นที่ใช้งานไฟฟ้าต้องไม่เปียกชื้น และหากต้องซ่อมแซมควรสวมรองเท้าและยืนบนฉนวนแห้งเสมอ พร้อมทั้งใช้อุปกรณ์เช็คไฟรั่วตรวจสอบให้แน่ใจว่าไม่มีไฟก่อนลงมือทำทุกครั้ง
สรุปบทความ
ความปลอดภัยภายในบ้านเป็นเรื่องที่ต้องใส่ใจ การรู้จักและเลือกใช้อุปกรณ์เช็คไฟรั่วที่ถูกต้องรวมถึงมีการติดตั้งระบบป้องกันอย่างเบรกเกอร์กันดูด คือการสร้างเกราะป้องกันให้กับชีวิตและทรัพย์สิน ยิ่งในบ้านที่มีระบบไฟฟ้าซับซ้อนหรือมีการติดตั้งโซลาร์เซลล์ การหมั่นสังเกตความผิดปกติ จะช่วยให้เรารับมือกับปัญหาได้ทันท่วงที หากเราไม่มั่นใจในอาการที่พบเจอ ควรติดต่อช่างผู้เชี่ยวชาญ เพื่อใช้เครื่องมือเช็คไฟรั่วที่ได้มาตรฐานในการตรวจสอบ อย่าปล่อยให้สัญญาณเตือนเล็ก ๆ กลายเป็นภัยร้ายแรง เพราะไฟฟ้าเป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม
แต่สำหรับใครที่สนใจติดตั้งโซล่าร์เซลล์บ้าน KG Solar เป็นอีกหนึ่งตัวเลือกชั้นนำ ที่ให้บริการติดตั้งโซลาร์เซลล์ เจ้าใหญ่ที่สุดในไทย ด้วยประสบการณ์และความเชี่ยวชาญ ทีมงานของ KG Solar พร้อมให้คำปรึกษาและออกแบบระบบโซลาร์เซลล์ที่เหมาะสมกับบ้านของคุณ เพื่อให้ได้ประสิทธิภาพสูงสุดในการประหยัดพลังงานและลดค่าไฟฟ้าในระยะยาว
คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับอุปกรณ์เช็คไฟรั่ว
ใช้แค่ไขควงเช็คไฟอันเดียว พอหรือไม่?
การมีแค่ไขควงเช็คไฟเพียงอย่างเดียว สามารถตรวจสอบได้ในเบื้องต้นแบบรวดเร็ว เพื่อให้รู้ว่ามีหรือไม่มีไฟ แต่ไม่เพียงพอสำหรับการวิเคราะห์ปัญหาหรือยืนยันความปลอดภัย 100% ในกรณีซับซ้อน เพราะไขควงวัดไฟเป็นอุปกรณ์ที่มีความละเอียดต่ำ อาจเกิดความผิดพลาดได้จากแสงสว่างภายนอกที่ทำให้มองเห็นไฟสัญญาณไม่ชัด หรือในกรณีไฟรั่วแบบแรงดันต่ำที่ไขควงอาจไม่ตอบสนอง
ถ้าบ้านมีเบรกเกอร์กันดูดแล้ว ทำไมไฟยังรั่วได้?
เบรกเกอร์กันดูดเป็นอุปกรณ์ที่ทำหน้าที่ตัดไฟเมื่อเกิดเหตุ ไม่ได้ทำหน้าที่ป้องกันการรั่ว สาเหตุที่ไฟยังรั่วได้อาจเกิดจากสายไฟเก่า ฉนวนเสื่อมสภาพ หรือเครื่องใช้ไฟฟ้าชำรุด ซึ่งเป็นต้นเหตุที่ทำให้กระแสไฟรั่วออกมา แต่การที่มีเบรกเกอร์กันดูด ช่วยให้ตรวจจับได้ว่ามีกระแสรั่วไหลถึงค่าที่เป็นอันตราย ระบบจึงตัดการทำงานก่อน
ระบบโซลาร์เซลล์ ถ้ามีไฟรั่ว จะรู้ได้อย่างไร?
ในระบบโซลาร์เซลล์ การใช้อุปกรณ์เช็คไฟรั่วแบบบ้าน ๆ อาจตรวจสอบได้ยากในฝั่ง DC วิธีสังเกตคือดูที่หน้าจอของ Inverter หากมีไฟรั่ว Inverter มักจะหยุดทำงานและแสดงไฟสถานะสีแดง หรือแจ้งเตือน Error Code ที่ระบุว่า Earth Fault หรือ ISO Fault นอกจากนี้ อาจสังเกตได้จากค่าไฟที่ลดลงผิดปกติ (เพราะระบบหยุดผลิต) หากพบอาการเหล่านี้ ต้องรีบแจ้งช่างทันที
