เช็กลิสต์ต้องรู้! ก่อนตัดสินใจติดแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้าน

ปัจจุบันค่าไฟฟ้ามีการปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง การมองหาพลังงานทางเลือก อย่างการติดแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้าน ไม่เพียงแต่ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายในแต่ละเดือน แต่ยังเป็นการใช้พลังงานสะอาดที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การลงทุนติดตั้งแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้าน ช่วยให้ผลิตกระแสไฟฟ้าใช้งานได้ยาวนานหลายสิบปี อย่างไรก็ตาม ก่อนที่เราจะตัดสินใจลงทุนติดโซล่าเซลล์ จำเป็นต้องศึกษาข้อมูลอย่างรอบด้าน ทั้งเรื่องระบบของโซล่าเซลล์ ประเภทของแผง การประเมินพื้นที่ติดตั้ง ไปจนถึงข้อกฎหมายต่าง ๆ เพื่อให้การติดแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้านของเรานั้นคุ้มค่า มีประสิทธิภาพสูงสุด และไม่เกิดปัญหาจุกจิกกวนใจในภายหลัง

ประเภทระบบแผงโซล่าเซลล์

ก่อนที่จะติดแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้านสิ่งแรกที่ต้องทำความเข้าใจคือรูปแบบการทำงานของระบบโซล่าเซลล์ ซึ่งในปัจจุบันมีทางเลือกหลัก ๆ อยู่ 3 ระบบ 

ระบบออนกริด (On-Grid)

ระบบออนกริดทำงานโดยการเชื่อมต่อสัญญาณไฟฟ้าระหว่างแผงโซล่าเซลล์กับระบบจำหน่ายไฟของการไฟฟ้า จุดเด่นคือเน้นผลิตไฟฟ้าเพื่อใช้ในช่วงเวลากลางวันที่มีแสงแดด หากผลิตไฟฟ้าได้เกินความต้องการ ระบบจะส่งกระแสไฟส่วนเกินขายคืนให้กับการไฟฟ้าได้ (ตามเงื่อนไขที่กำหนด) ช่วยลดค่าไฟได้ทันที แต่ข้อจำกัดคือหากเกิดเหตุการณ์ไฟดับ ระบบนี้จะตัดการทำงานทันทีเพื่อความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่การไฟฟ้า ทำให้เราไม่มีไฟสำรองใช้ในช่วงเวลานั้น

ระบบออฟกริด (Off-Grid)

สำหรับบ้านที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกล หรือพื้นที่ที่สายส่งของการไฟฟ้ายังเข้าไม่ถึง การติดตั้งแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้านแบบออฟกริดคือทางเลือกที่เหมาะสมที่สุด ระบบนี้ทำงานอย่างอิสระโดยไม่ต้องพึ่งพาการไฟฟ้า โดยกระแสไฟฟ้าที่ผลิตได้จากแผงโซล่าเซลล์จะถูกนำไปเก็บไว้ในแบตเตอรี่เพื่อสำรองไว้ใช้งาน ไม่ว่าจะช่วงกลางวันหรือกลางคืน เราก็สามารถดึงไฟฟ้ามาใช้ได้ตลอดเวลา ข้อดีคือมีความเป็นอิสระทางพลังงานสูง แต่แลกมาด้วยต้นทุนที่สูงกว่าระบบอื่นเนื่องจากต้องมีแบตเตอรี่ขนาดใหญ่ในการกักเก็บพลังงานให้เพียงพอต่อการใช้งาน

ระบบไฮบริด (Hybrid)

ระบบไฮบริดคือการผสมผสานข้อดีของทั้งสองระบบเข้าด้วยกัน เป็นทางเลือกที่ยืดหยุ่น เพราะระบบนี้สามารถเชื่อมต่อกับการไฟฟ้าและมีแบตเตอรี่สำหรับสำรองไฟได้ในตัว หากช่วงกลางวันผลิตไฟเหลือใช้ ก็จะถูกชาร์จเก็บลงแบตเตอรี่ไว้ใช้ในตอนกลางคืนหรือช่วงที่ไฟดับให้กับอุปกรณ์ที่สำคัญ เหมาะสำหรับพื้นที่ที่ไฟตกหรือไฟดับบ่อย แต่ปัจจุบันระบบนี้ยังมีต้นทุนการติดตั้งที่ค่อนข้างสูงกว่าระบบออนกริด และขั้นตอนการขออนุญาตอาจมีความซับซ้อนในบางพื้นที่

ประเภทแผงโซล่าเซลล์

เมื่อเลือกระบบได้แล้ว ส่วนประกอบสำคัญที่สุดในการแผงโซล่าเซลล์ ซึ่งทำหน้าที่รับแสงอาทิตย์และแปลงเป็นพลังงานไฟฟ้า โดยประเภทแผงโซล่าเซลล์มีด้วยกัน 2 ประเภทใหญ่ ๆ ที่จะมีข้อดี ข้อเสียแตกต่างกัน

โมโนคริสตัลไลน์ (Monocrystalline)

สำหรับการติดตั้งโซล่าเซลล์ ขอแนะนำให้เลือกใช้แผงแบบโมโนคริสตัลไลน์ (Monocrystalline) เป็นหลัก เนื่องจากเป็นแผงที่ผลิตจากซิลิคอนบริสุทธิ์สูง สังเกตได้จากสีดำเข้มสม่ำเสมอ ข้อดีที่โดดเด่นคือให้ประสิทธิภาพการผลิตไฟฟ้าสูงสุดเมื่อเทียบกับพื้นที่เท่ากัน ทำให้ประหยัดพื้นที่บนหลังคาได้มาก และยังทำงานได้ดีเยี่ยมแม้ในช่วงแสงแดดน้อย แม้จะมีราคาสูงกว่าแผงชนิดอื่น แต่ถือเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดในระยะยาวสำหรับบ้านพักอาศัยและธุรกิจ

โพลีคริสตัลไลน์ (Polycrystalline)

แผงโพลีคริสตัลไลน์ ทำมาจากการนำเศษซิลิคอนมาหลอมรวมกัน ทำให้สีของแผงจะออกเป็นสีน้ำเงินและเห็นลวดลายของผลึกที่ไม่เรียบเนียนชัดเจน การติดตั้งแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้านด้วยแผงโพลีคริสตัลไลน์เป็นทางเลือกที่ช่วยประหยัดงบประมาณได้ดี เพราะมีขั้นตอนการผลิตที่ไม่ซับซ้อน ทำให้ราคาถูกกว่าแบบโมโนคริสตัลไลน์ แต่ประสิทธิภาพในการผลิตไฟฟ้าอาจจะน้อยกว่าเล็กน้อย และอาจต้องใช้พื้นที่ในการติดตั้งมากกว่าเพื่อให้ได้กำลังไฟที่เท่ากัน

ประเมินความพร้อมของหลังคาบ้าน

ก่อนที่จะเริ่มขั้นตอนการติดตั้งแผงโซล่าเซลล์ จะดำเนินการจ้างช่างมาติดแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้าน เราจำเป็นต้องสำรวจบ้านของตัวเองให้ละเอียดก่อน เพราะหลังคาคือฐานรากสำคัญที่จะต้องรองรับน้ำหนักและเผชิญกับสภาพอากาศไปตลอดอายุการใช้งานของระบบโซล่าเซลล์ หากติดตั้งไปโดยไม่ประเมินความพร้อม อาจก่อให้เกิดปัญหาหลังคารั่วซึม หรือโครงสร้างทรุดตัวในอนาคตได้ ซึ่งการประเมินความพร้อมครอบคลุมทั้งเรื่องความแข็งแรง พื้นที่ และทิศทาง

ความแข็งแรงและสภาพของโครงสร้างหลังคา

แผงโซล่าเซลล์หนึ่งแผ่นจะมีน้ำหนักประมาณ 20-25 กิโลกรัม หากเราติดตั้งแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้าน จำนวนหลายแผ่น ย่อมเพิ่มภาระน้ำหนักให้กับโครงสร้างหลังคา ดังนั้นควรตรวจสอบว่าคานและวัสดุมุงหลังคารับน้ำหนักได้เพียงพอหรือไม่ หากพบว่ากระเบื้องมีรอยร้าว รั่วซึม หรือโครงสร้างดูเก่าทรุดโทรม จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องซ่อมแซมหรือเปลี่ยนวัสดุใหม่ให้เรียบร้อยก่อนเริ่มงานติดตั้ง เพื่อป้องกันปัญหาบานปลาย

รูปแบบและพื้นที่ของหลังคา

รูปทรงของหลังคามีผลต่อพื้นที่ใช้สอย หลังคาทรงจั่วหรือทรงเพิงแหงนมักจะติดตั้งได้ง่ายและใช้พื้นที่ได้เต็มเม็ดเต็มหน่วยกว่าหลังคาทรงปั้นหยา ที่มีความลาดเอียงหลายด้าน นอกจากนี้เราต้องคำนวณพื้นที่ว่างให้เพียงพอสำหรับการวางแผงตามจำนวนวัตต์ที่ต้องการ และที่สำคัญคือไม่ควรติดตั้งจนเต็มพื้นที่แน่นเอี๊ยด ควรเผื่อพื้นที่ทางเดินไว้อย่างน้อย 20% ของพื้นที่ทั้งหมด เพื่อให้ช่างสามารถขึ้นไปเดินตรวจสอบ ล้างทำความสะอาด และบำรุงรักษาแผงได้สะดวกในอนาคต

ทิศทางของหลังคาที่รับแสงแดดได้ดีที่สุด

การติดแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้านคือแสงแดด ดังนั้นทิศทางการติดตั้งต้องพิจารณาให้ดี ซึ่งประเทศไทยดวงอาทิตย์จะอ้อมใต้ ทิศที่ดีที่สุดในการติดตั้งคือทิศใต้ รองลงมาคือทิศตะวันตก ซึ่งจะรับแดดได้แรงในช่วงบ่ายที่คนมักใช้ไฟเยอะ นอกจากทิศแล้ว ต้องดูด้วยว่ามีเงาจากตึกข้างเคียงหรือต้นไม้มาบดบังแผงในช่วงเวลากลางวันหรือไม่ เพราะเงาเพียงเล็กน้อยอาจลดประสิทธิภาพการผลิตไฟทั้งระบบได้

ประเมินพฤติกรรมการใช้ไฟฟ้า

การติดตั้งแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้านจะคุ้มทุนเร็วที่สุดเมื่อเรามีการใช้ไฟฟ้าในช่วงเวลากลางวันเป็นหลัก ดังนั้นก่อนติดตั้งควรวิเคราะห์การใช้ไฟของตัวเอง เพื่อคำนวณขนาดระบบ (kW) ให้เหมาะสม สอดคล้องกับไลฟ์สไตล์การใช้พลังงานของเรา

วิธีเลือกผู้ให้บริการติดตั้งแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้าน

• ความเชี่ยวชาญและประสบการณ์ เลือกบริษัทที่มีผลงานการติดตั้งที่ชัดเจน มีวิศวกรควบคุมงาน เพื่อความปลอดภัยสูงสุด
• การบริการแบบครบวงจร ควรเลือกเจ้าหน้าที่ดูแลตั้งแต่สำรวจหน้างาน ออกแบบ ยื่นขออนุญาตกับหน่วยงานราชการ ไปจนถึงติดตั้งเสร็จสมบูรณ์
• การรับประกันสินค้าและบริการ ต้องมีการรับประกันแผงโซล่าเซลล์ อินเวอร์เตอร์ และงานติดตั้ง เพื่อความอุ่นใจหากเกิดปัญหา
• บริการหลังการขาย ติดต่อได้ง่าย มีทีมช่างเซอร์วิสที่พร้อมเข้ามาดูแลเมื่อระบบมีปัญหา หรือมีบริการล้างแผงตรวจเช็กระบบรายปี

ขั้นตอนการขออนุญาตติดตั้งแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้าน

• ขออนุญาตปรับปรุงอาคาร ยื่นแบบแจ้งดัดแปลงอาคาร (อ.1) เพื่อรับรองว่าโครงสร้างหลังคารับน้ำหนักได้และปลอดภัยตามหลักวิศวกรรม

หมายเหตุ : ไม่ต้องขอ อ.1 (ดัดแปลงอาคาร) หากน้ำหนักรวมไม่เกิน 20 กก./ตร.ม. (ตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 72 พ.ศ. 2566)

• แจ้งประกอบกิจการพลังงาน ยื่นเรื่องขอจดแจ้งยกเว้นการขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการพลังงาน สำหรับระบบที่มีขนาดไม่เกิน 1,000 kVA
• ขอขนานไฟ (การไฟฟ้าฯ) ยื่นเรื่องกับการไฟฟ้านครหลวง (MEA) หรือการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) เพื่อขอเชื่อมต่อระบบโซล่าเซลล์เข้ากับสายส่ง และเปลี่ยนมิเตอร์ไฟฟ้า

การดูแลรักษาแผงโซล่าเซลล์

แม้ว่าการติดแผงโซล่าที่บ้านจะมีความทนทานสูง แต่ฝุ่นและคราบสกปรกที่มาบดบังหน้าสัมผัสรับแสง จะทำให้รับแสงแดดได้ไม่เต็มที่ เราควรล้างทำความสะอาดแผงด้วยน้ำสะอาด ประมาณปีละ 1 ครั้ง หรือบ่อยขึ้นหากอยู่ในพื้นที่ฝุ่นเยอะ นอกจากนี้ควรหมั่นสังเกตการทำงานของอินเวอร์เตอร์ผ่านแอปพลิเคชัน และตรวจสอบสายไฟว่ามีการชำรุดจากการกัดแทะของสัตว์หรือไม่ เพื่อความปลอดภัยในระยะยาว

สรุปบทความ

การติดแผงโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้าน ถือเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าในระยะยาว เพราะไม่เพียงแต่ช่วยลดค่าใช้จ่ายรายเดือน แต่ยังเป็นการสร้างความมั่นคงทางพลังงานให้กับที่อยู่อาศัยของเราเอง การเตรียมความพร้อมที่ดีตั้งแต่การเลือกประเภทระบบ การตรวจสอบโครงสร้างหลังคา ไปจนถึงการเลือกผู้ติดตั้งที่ได้มาตรฐาน จะช่วยให้การติดตั้งประสบความสำเร็จและใช้งานได้อย่างไร้กังวล หากเรามีการวางแผนที่ดี พลังงานสะอาดจากแสงอาทิตย์จะเป็นสินทรัพย์ที่สร้างกำไรคืนกลับมาให้เราได้นานหลายสิบปี

หากคุณสนใจติดตั้งโซลาร์เซลล์ KG Solar เป็นอีกหนึ่งตัวเลือกชั้นนำ ที่ให้บริการติดตั้งโซลาร์เซลล์ เจ้าใหญ่ที่สุดในไทย ด้วยประสบการณ์และความเชี่ยวชาญ ทีมงานของ KG Solar พร้อมให้คำปรึกษาและออกแบบระบบโซลาร์เซลล์ที่เหมาะสมกับบ้านของคุณ เพื่อให้ได้ประสิทธิภาพสูงสุดในการประหยัดพลังงานและลดค่าไฟฟ้าในระยะยาว

FAQ คำถามที่พบบ่อย

1. ติดตั้งแผงโซล่าเซลล์ช่วยประหยัดค่าไฟได้จริงไหม?

การติดตั้งแผงโซล่าเซลล์ช่วยประหยัดได้จริง โดยหลักการคือระบบจะผลิตไฟฟ้าจากแสงแดดมาจ่ายให้กับเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านแทนการดึงไฟจากการไฟฟ้าในช่วงเวลากลางวัน ทำให้มิเตอร์หมุนช้าลงหรือหยุดหมุนในช่วงที่มีแดดจัด ซึ่งจะเห็นผลชัดเจนในบิลค่าไฟที่ลดลง ยิ่งมีการใช้ไฟตอนกลางวันเยอะ ยิ่งคืนทุนไว

2. ระบบโซล่าเซลล์ใช้งานได้นานเท่าไหร่?

โดยมาตรฐานแล้ว แผงโซล่าเซลล์มีอายุการใช้งานยาวนานถึง 25 ปีขึ้นไป แม้ประสิทธิภาพการผลิตไฟอาจลดลงบ้างตามกาลเวลา แต่ก็ยังสามารถผลิตไฟได้เกิน 80% ส่วนอุปกรณ์อื่น ๆ เช่น อินเวอร์เตอร์ มักมีอายุการใช้งานประมาณ 10-15 ปี ซึ่งอาจต้องมีการเปลี่ยนอะไหล่บ้างตามระยะเวลา

3. ระบบโซล่าเซลล์ใช้งานกับเครื่องใช้ไฟฟ้าอะไรได้บ้าง?

เมื่อผ่านกระบวนการแปลงไฟจากอินเวอร์เตอร์แล้ว ไฟฟ้าที่ได้จากโซล่าเซลล์จะมีคุณสมบัติเหมือนไฟฟ้าปกติทุกประการ จึงสามารถใช้งานได้กับเครื่องใช้ไฟฟ้าทุกชนิดในบ้าน ไม่ว่าจะเป็นแอร์ ตู้เย็น ทีวี หรือเครื่องซักผ้า โดยระบบจะดึงไฟจากโซล่าเซลล์มาใช้ก่อน หากไม่พอจึงจะดึงไฟจากการไฟฟ้ามาผสมอัตโนมัติ